دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی

تبیین دلایل ضرورت مشارکت بخش خصوصی در حکمرانی با تأکید بر عضویت نمایندگان بخش خصوصی در مجامع و نهادهای تصمیم‌گیرنده اقتصادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکتری حقوق عمومی- هیئت علمی مرکز پژوهش‌ها حوزه تخصصی: مطالعات قانونگذاری-محیط کسب‌و‌کار
چکیده
مشارکت بخش خصوصی در فرآیندهای تصمیم‌گیری اقتصادی، یکی از الزامات حکمرانی اقتصادی نوین برای افزایش کیفیت سیاستگذاری، ارتقای مشروعیت تصمیمات و بهبود اجرای سیاست‌های عمومی محسوب می‌شود. این مقاله با هدف تبیین ضرورت حضور نمایندگان بخش خصوصی در مجامع و نهادهای تصمیم‌گیر اقتصادی، به بررسی کارکردهای این مشارکت در نظام حکمرانی می‌پردازد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی، بررسی موردی و تحلیل تطبیقی، ضمن بهره‌گیری از مبانی نظری حکمرانی، نمایندگی و فراحکمرانی، تجربه برخی کشورها و وضعیت موجود در ایران را ـ به اختصار ـ بررسی کرده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مشارکت نهادمند بخش خصوصی از طریق ایجاد گفت‌وگوی رسمی میان دولت و فعالان اقتصادی، کاهش شکاف اطلاعاتی میان سیاستگذار و بازار، ارتقای کیفیت مقررات‌گذاری و افزایش قابلیت اجرای سیاست‌ها، می‌تواند ظرفیت حکمرانی اقتصادی را تقویت کند. مهم‌ترین ضرورت مشارکت بخش خصوصی، کاهش فاصله میان سیاستگذار و محیط واقعی اقتصاد است. بخش خصوصی و تشکل‌های نماینده آن، به دلیل ارتباط مستمر با فرایند تولید، سرمایه‌گذاری، تجارت و فعالیت‌های اقتصادی، دارای اطلاعاتی درباره هزینه‌های واقعی اجرا، آثار ناخواسته مقررات و محدودیت‌های عملی سیاست‌ها هستند که معمولاً در اختیار دستگاه‌های دولتی قرار ندارد. همچنین بررسی موردی شورای عالی انرژی نشان می‌دهد فقدان حضور مؤثر ذی‌نفعان اقتصادی می‌تواند به کاهش اثربخشی نهادهای تصمیم‌گیر منجر شود. بر این اساس، طراحی چارچوبی شفاف برای نمایندگی، مدیریت تعارض منافع و مشارکت مؤثر تشکل‌های اقتصادی در فرآیند تصمیم‌گیری، ضرورتی برای حرکت به سوی حکمرانی اقتصادی کارآمدتر محسوب می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

اولمان، فلیکس و کریستوف کنراث (۱۴۰۱). «مشارکت»، در: کارپن، اولریش و هلن زانتاکی (تدوین‌کنندگان)، قانون‌گذاری در اروپا: راهنمایی جامع برای محققان و متخصصان فعال، ترجمه کریم بقائی و آرین پتفت، تهران: مجلس شورای اسلامی، کتابخانه موزه و مرکز اسناد.
باربِر، نیکلاس ویلیام (۱۴۰۲). اصول مشروطه‌خواهی، ترجمه هنری ملکمی، تهران: نشر پیله.
بور، مارک (۱۳۹۷). حکمرانی: مقدمه‌ای بسیار کوتاه، ترجمه عرفان مصلح و زهره کریم‌میان، تهران: نشر کرگدن.
پیناد، نیکلاس (۱۳۹۱). «گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی در کشورهای درحال توسعه (فرصت‌ها و تهدیدها)»، سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD)، ترجمه فرزاد حسین‌پور و سید‌محمدرضا حسینی، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، گروه مطالعات محیط کسب‌وکار، شماره مسلسل 12351.
تراکسلر، فرانتس (۱۳۹۷). «مقدمه»، در: فرانتس تراکسلر و گرهارد هومر، انجمن‌های کارفرمایی، اندازه بنگاه‌ها و حکمرانی: یک رویکرد تطبیقی ـ تحلیلی، ترجمه حمیدرضا پیش‌بهار، تهران: شیرازه کتاب ما.
تنگستانی، محمدقاسم و مهدی مرادی‌برلیان، «تحول مفهوم نمایندگی سیاسی در حقوق اساسی تطبیقی؛ از دموکراسی کلاسیک تا مشارکت پلتفرمی»، تحقیق و توسعه در حقوق عمومی، دوره ۲، شماره ۴. Doi:  10.22034/jrpl.2025.2064958.1158
درینوچی، تیمئا «فرایند قانونگذاری»، در: کارپن، اولریش و هلن زانتاکی (تدوین‌کنندگان)، قانون‌گذاری در اروپا: راهنمایی جامع برای محققان و متخصصان فعال، ترجمه کریم بقائی و آرین پتفت، تهران: مجلس شورای اسلامی، کتابخانه موزه و مرکز اسناد، ۱۴۰۱.
دنیای اقتصاد (۱۰/۷/۱۴۰۰). «لزوم احیای شورای عالی انرژی».
صفایی، سید حسین و محمد درویش‌زاده (۱۴۰۴). «انباشت سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری نامناسب و چالش جرأتمندی در فقه و حقوق زنده»، تحقیق و توسعه[J1]  در حقوق تطبیقی، دوره ۸، شماره ۲۸. Doi:  10.22034/law.2025.732493
کمیته حقوقی حمایت از کسب‌وکار (۱۴۰۲). مجموعه نهادهای مرتبط با محیط کسب‌وکار، تهران: معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری.
گرت، یورگن، اخیم لانگ و فرانتس تراکسلر (۱۳۹۷). «آلمان»، در: فرانتس تراکسلر و گرهارد هومر، انجمن‌های کارفرمایی، اندازه بنگاه‌ها و حکمرانی: یک رویکرد تطبیقی ـ تحلیلی، ترجمه حمیدرضا پیش‌بهار، تهران: شیرازه کتاب ما.
مرکز پژوهش‌های اتاق ایران (۱۴۰۱). «قوانین اتاق‌های بازرگانی و صنایع در کشورهای مختلف»، ترجمه ابراهیم یوسفی‌راد، مدیریت پژوهش‌های اقتصادی.
مرکزمالمیری، احمد (۱۴۰۲). ارزیابی حمایت‌های قانونی از کسب‌وکار در ایران، تهران: سبزان، مرکز پژوهش‌های اتاق ایران.
موسموتی، ماریا (۱۴۰۱). طراحی قانون اثربخش، ترجمه آرین پتفت و آرتین جهانشاهی، تهران: مجلس شورای اسلامی، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد.
نصیری‌اقدم، علی و زینب مرتضوی‌فر (۱۳۹۰). «نقش تشکل‌های بخش خصوصی در تنظیم امور اقتصادی: آسیب‌شناسی گذشته و مسیر آینده»، مجلس و راهبرد، سال هجدهم، شماره شصت‌وهشت.
نوروزی، محمد و میثم پیله‌فروش (۱۳۹۷). «درباره تشکیل وزارت انرژی: 1. دلایل عدم موفقیت شورای‌عالی انرژی»،‌ مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن، شماره مسلسل ۱۵۹۱۶.
والدرون، جرمی (۱۳۹۷). «قانونگذاری مبتنی بر نمایندگی»، در: جرمی والدرون، قانونگذاری: مفاهیم، نظریه‌ها و اصول، ترجمه حسن وکیلیان، تهران: نگاه معاصر.
هاگارد، استفان (۱۴۰۱). دولت‌های توسعه‌گرا، ترجمه محسن محمدی‌ایوانکی، تهران: انتشارات دنیای اقتصاد.
 [J1]
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.