ابتدا مفهوم دستورگرایی بهعنوان نهضتی تاریخی که بر حاکمیت قانون اساسی مکتوب در برابر عرفهای سیاسی تأکید دارد، تبیین میشود. سپس، با روش تاریخی - مقطعی در قبال عصر مشروطه، نقش دو حزب اثرگذار دموکرات (با گرایش لیبرال و رادیکال) و اجتماعیون اعتدالیون (با گرایش محافظهکار و مذهبی) در تقویت یا تضعیف این جریان بررسی میگردد. یافتهها نشان میدهد اختلافهای بنیادین این دو حزب در مفاهیمی چون منبع مشروعیت، نسبت دین و سیاست، نظام نمایندگی و تحزب، همراه با فقدان زمینههای اقتصادی - اجتماعی لازم (نظیر طبقه متوسط شهری و اقتصاد صنعتی) برای دستورگرایی، و نیز درگیریهای عملی و استفاده از حذف فیزیکی، در نهایت به شکست نسبی نهضت مشروطه و عدم تثبیت کامل دستورگرایی و توسعه حقوق اساسی در ایران انجامید.
صادقی,محمد حسین و رستمی,ولی . (1405). دستورگرایی و توسعه حقوق اساسی ایران در پرتو اندیشهها و عملکرد دو حزب «دموکرات» و «اجتماعیون اعتدالیون». دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی, 3(5), 256-288. doi: 10.22034/jrpl.2026.735849
MLA
صادقی,محمد حسین , و رستمی,ولی . "دستورگرایی و توسعه حقوق اساسی ایران در پرتو اندیشهها و عملکرد دو حزب «دموکرات» و «اجتماعیون اعتدالیون»", دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی, 3, 5, 1405, 256-288. doi: 10.22034/jrpl.2026.735849
HARVARD
صادقی محمد حسین, رستمی ولی. (1405). 'دستورگرایی و توسعه حقوق اساسی ایران در پرتو اندیشهها و عملکرد دو حزب «دموکرات» و «اجتماعیون اعتدالیون»', دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی, 3(5), pp. 256-288. doi: 10.22034/jrpl.2026.735849
CHICAGO
محمد حسین صادقی و ولی رستمی, "دستورگرایی و توسعه حقوق اساسی ایران در پرتو اندیشهها و عملکرد دو حزب «دموکرات» و «اجتماعیون اعتدالیون»," دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی, 3 5 (1405): 256-288, doi: 10.22034/jrpl.2026.735849
VANCOUVER
صادقی محمد حسین, رستمی ولی. دستورگرایی و توسعه حقوق اساسی ایران در پرتو اندیشهها و عملکرد دو حزب «دموکرات» و «اجتماعیون اعتدالیون». حقوق عمومی. 1405;3(5):256-288. doi: 10.22034/jrpl.2026.735849
