کنوانسیون بین‌المللی کنترل و مدیریت آب توازن کشتی‌ها، مصوب سال 2004 و لازم‌الاجرا از سال 2017، یکی از مهم‌ترین اسناد بین‌المللی در زمینه حفاظت از محیط زیست دریایی است که با هدف کاهش انتقال گونه‌های بیگانه مهاجم دریایی از طریق آب توازن کشتی‌ها به زیست‌بوم‌های مختلف طراحی شده است. گونه‌های بیگانه مهاجم می‌توانند تهدیدات جدی برای تنوع زیستی، سلامت اکوسیستم‌های دریایی و حتی اقتصاد کشورهای ساحلی ایجاد کنند. این کنوانسیون کشورهای عضو را ملزم می‌کند که به‌طور مؤثر آب توازن ناوگان‌های دریایی خود را مدیریت کرده و از انتقال پاتوژن‌ها و ارگانیسم‌های مضر جلوگیری کنند. کنوانسیون مزبور کشورهای عضو را موظف می‌سازد که با تدوین قوانین و مقررات داخلی و ایجاد زیرساخت‌های مناسب، فرآیند مدیریت، تخلیه و ثبت آب توازن در ناوگان‌های دریایی خود را به‌صورت مؤثر کنترل کنند. پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به این سؤال است که کنوانسیون مذکور چه الزاماتی را برای مدیریت آب‌ توازن کشتی‌ها در نظر گرفته است و در عمل به چه اندازه موفق بوده است؟ سند بین‌المللی مذکور با بهره‌گیری از اصول بنیادین حقوق محیط زیست، از جمله اصل همکاری میان دولت‌ها و اصل پیشگیری، بر ایجاد هماهنگی جهانی در مقابله با آلودگی زیست‌محیطی تأکید دارد. از جمله الزامات کلیدی پیش‌بینی‌شده در این کنوانسیون می‌توان به نگهداری دفتر ثبت آب توازن و رعایت معیارهای معین در تخلیه آب توازن اشاره کرد. سند حاضر علی‌رغم آن‌که تأثیرات مثبت بسیاری به همراه داشته است و در کشورهایی نظیر چین و استرالیا به خوبی و مؤثر اجرا شده است، با چالش‌هایی نظیر فعالیت کشتی‌هایی با پرچم مصلحتی یا مدارک ثبت جعلی و همچنین کمبود منابع مالی در کشورهای در حال توسعه برای اجرای مؤثر مفاد سند مواجه است؛ چالش‌هایی که تأثیرگذاری آن را به‌طور قابل توجهی کاهش داده‌اند. پیشنهاد می‌شود برای اجرای مؤثر این سند، همکاری‌های منطقه‌ای تقویت گردد، آموزش خدمه افزایش یابد، استفاده از تجهیزات مدرن و مقرون‌به‌صرفه مورد توجه قرار گیرد، نظارت بر فرآیند ثبت کشتی‌ها در جهت مقابله با چالش پرچم مصلحتی و یا کشتی‌های با مدارک ثبت جعلی تشدید گردد و کشورهای در حال توسعه از حمایت‌های مالی و جذب سرمایه‌گذاری لازم برخوردار شوند. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و برای نگارش آن از منابع کتابخانه‌ای، اسناد و تارنمای رسمی سازمان بین‌المللی دریانوردی استفاده شده است.