دکترین تفکیک قوا یکی از ارکان بنیادین حقوق عمومی مدرن است که در قرن هجدهم و نوزدهم، به ویژه تحت تأثیر اندیشههای منتسکیو، در قانونهای اساسی غربی شکل نهادی یافت. با آغاز مشروطه در ایران، این اصل برای نخستینبار وارد نظام حقوقی کشور شد و به عنوان نماد محدودسازی قدرت مطلقه سلطنت، در قانون اساسی مشروطه بازتاب یافت. این پژوهش با استفاده از روش تحقیق تاریخی–تحلیلی و توصیفی-حقوقی و منابع کتابخانهای و اسناد تاریخی و آثار نظری اندیشهورزان مشروطه، به دنبال یافتن پاسخ به این پرسش است که آیا تفکیک قوا در قانون اساسی مشروطه ایران صرفاً اقتباسی از مدلهای غربی بود یا با توجه به ساختار سیاسی، فرهنگی و فقهی ایران بومیسازی شده بود. مطالعه نشان میدهد که از نظر ساختاری، بسیاری از ویژگیهای تفکیک قوا از قانونهای اساسی اروپایی اقتباس شدهاند، اما در سطح نهادی و کارکردی، بومیسازی قابل توجهی رخ داده است؛ از جمله حفظ جایگاه سلطنت، محدودیت استقلال قوه قضائیه، محاکم دوگانه شرعی و عرفی و نقش قواعد شرعی در وضع و تفسیر قانون. نتایج پژوهش حاکی از آن است که تفکیک قوا در مشروطه ایران، نه صرفاً یک اقتباس شکلی از مدل غربی، بلکه دستاوردی بین آموزههای مدرن حقوق عمومی و مقتضیات بومی از جمله ساختار سلطنتی، قواعد شرعی عصر مشروطه بوده است. این مطالعه علاوه بر تحلیل انتقادی قانون اساسی مشروطه، بر اهمیت درک فرآیند بومیسازی مفاهیم حقوق عمومی در ایران تأکید دارد و میتواند به فهم بهتر چالشها و دستاوردهای نهادسازی حقوق عمومی در عصر مشروطه کمک کند.
حسینی,داود و زندیان,ندا . (1405). تفکیک قوا در قانون اساسی مشروطه ایران؛ اقتباس از الگوی غربی یا بومیسازی حقوق عمومی؟. (e737041). دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی, (), e737041 doi: 10.22034/jrpl.2026.737041
MLA
حسینی,داود , و زندیان,ندا . "تفکیک قوا در قانون اساسی مشروطه ایران؛ اقتباس از الگوی غربی یا بومیسازی حقوق عمومی؟" .e737041 , دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی, , , 1405, e737041. doi: 10.22034/jrpl.2026.737041
HARVARD
حسینی داود, زندیان ندا. (1405). 'تفکیک قوا در قانون اساسی مشروطه ایران؛ اقتباس از الگوی غربی یا بومیسازی حقوق عمومی؟', دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی, (), e737041. doi: 10.22034/jrpl.2026.737041
CHICAGO
داود حسینی و ندا زندیان, "تفکیک قوا در قانون اساسی مشروطه ایران؛ اقتباس از الگوی غربی یا بومیسازی حقوق عمومی؟," دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی, (1405): e737041, doi: 10.22034/jrpl.2026.737041
VANCOUVER
حسینی داود, زندیان ندا. تفکیک قوا در قانون اساسی مشروطه ایران؛ اقتباس از الگوی غربی یا بومیسازی حقوق عمومی؟. حقوق عمومی. 1405;():e737041. doi: 10.22034/jrpl.2026.737041
