دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی

دوپینگ و حق بر سلامت: تحلیل تعهدات بین‌المللی دولت‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری دانشگاه علامه طباطبایی
2 عضو هیأت علمی پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)
چکیده
پدیده دوپینگ از مهم‌ترین چالش‌های فراروی ورزش معاصر است که نه‌تنها عدالت رقابتی و اصول بازی منصفانه را تهدید می‌کند، بلکه پیامدهای جدی بر سلامت عمومی و اعتماد جامعه به نهاد ورزش دارد. با وجود ایجاد یک چارچوب نسبتاً منسجم در سطح بین‌المللی برای مقابله با دوپینگ، به‌ویژه از طریق کنوانسیون بین‌المللی مبارزه با دوپینگ در ورزش مصوب یونسکو و کنوانسیون ضد دوپینگ شورای اروپا، همچنان خلأهای حقوقی و اجرایی چشمگیری در این عرصه وجود دارد. یکی از مهم‌ترین این خلأها، نقش نسبتاً منفعل و گاه صوری دولت‌ها در اجرای تعهدات عملی و مؤثر برای پیشگیری و مقابله با دوپینگ است.

این مقاله با تمرکز بر پیوند میان نظام بین‌المللی ضد دوپینگ و نظام حقوق بین‌الملل بشر، تلاش می‌کند نشان دهد که دولت‌ها صرفاً بازیگران فرعی در اجرای سیاست‌های نهادهایی همچون آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ نیستند، بلکه بر اساس اسناد الزام‌آور حقوق بشری، به‌ویژه میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، تعهداتی مستقل و مضاعف دارند. بر پایه حق بر سلامت، دولت‌ها مکلف‌اند در سه سطح تعهد به احترام، حمایت و اجرا، اقداماتی جامع و پیشگیرانه اتخاذ کنند. این اقدامات شامل اطلاع‌رسانی عمومی و آموزش گسترده درباره مضرات دوپینگ، نظارت بر چرخه تولید، واردات، توزیع و مصرف مواد و روش‌های ممنوعه، و نیز ایجاد بسترهای نهادی و قانونی برای مقابله با شبکه‌های سازمان‌یافته دوپینگ است.

تحلیل حاضر، با بررسی تعهدات دولت‌ها از دو منظر تعهدات بین‌المللی ضددوپینگ و تعهدات حقوق بشری مرتبط با سلامت، بر این فرضیه استوار است که دولت‌ها نقشی محوری در تضمین سلامت ورزشکاران و جامعه ایفا می‌کنند. ازاین‌رو، تقویت نقش دولت‌ها و هم‌افزایی میان نظام ضد دوپینگ و حقوق بشر می‌تواند به ارتقای کارآمدی نظام جهانی مقابله با دوپینگ یاری رساند.از این منظر، پیوند میان حق بر سلامت و نظام حقوقی ضد دوپینگ، نه تنها مبنای نظری محکمی برای الزام دولت‌ها فراهم می‌آورد، بلکه می‌تواند در عمل نیز به تدوین سیاست‌های جامع‌تر، انسانی‌تر و اثربخش‌تر در عرصه ورزش و سلامت عمومی منجر شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • الف) منابع فارسی

    کتاب‌ها

    وکیل، امیرساعد (1394). حقوق بین‌الملل ورزش و فوتبال. تهران: انتشارات مجد.

    مقالات و پایان‌نامه‌ها

    ·       جاوید، احسان و صابر نیاورانی (1393). قلمرو حق بر سلامتی در نظام بین‌الملل حقوق بشر. پژوهش حقوق عمومی، 15، 41.

    ·       زمانی، سیدقاسم (1385). شبیه‌سازی درمانی و حق بر سلامتی در قلمرو حقوق بین‌الملل بشر. پژوهش حقوق و سیاست، 8، 19

    ·       صارمی، سپهر(1399). مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در قبال زورافزایی (دوپینگ) سازمان‌یافته: مطالعه موردی روسیه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.

    ·       عباسى، محمود، رضایی راحله، دهقانی غزاله (1393). مفهوم و جایگاه حق بر سلامت در نظام حقوقی ایران. مجله علمی پژوهشی حقوق پزشکی، 8، 30.

    ·       باقری جعفری، سیدپوریا (1396). سیاست جنایی ایران در مقابله با دوپینگ با توجه به کنوانسیون بین‌المللی دوپینگ. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق دانشگاه علامه طباطبایی.

    ·       آل‌کجباف، حسین (1392). مفهوم و جایگاه حق بر سلامت در اسناد بین‌المللی حقوق بشر. مجله علمی پژوهشی حقوق پزشکی، 7، 24.

    ·       میرموسوی, سید علی. (1400). تعهد و مسئولیت های دولت در برابر حقوق بشر. دوفصلنامۀ بین‌المللی حقوق‌بشر, 16(1).

    ·       زمانی,سیدقاسم . (1403). تأثیر فناوری بر توسعه مرزهای حقوق بین‌الملل. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی, 1(2). doi: 10.22034/jrpl.2025.721646

    ·       آذین,محمد . (1403). چالش های حقوقی فناوری های زیست پزشکی. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی, 1(1), 14. doi: 10.22034/jrpl.2025.720750

     

    سایت های اینترنتی

    مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی (1388)، قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون بین المللی مبارزه با زورافزایی (دوپینگ)، قابل دسترس در سایت:

    https://rc.majlis.ir/fa/law/show/136158.(accessed 16 December 2022)

    ب) منابع انگلیسی

    Books

    ·        Mazzeschi, RP. International Human Rights Law: Theory and Practice. 1st ed. Berlin: Springer, 2021.

    ·        Maguire, Kieran. The Price of Football. 2nd ed. Newcastle: Agenda Publishing Limited, 2021.

    ·        Pijetlovic, Katarina. EU Sports Law and Breakaway Leagues in Football. Hague: T.M.C. Asser Press, 2015.

    ·        Tobin, J. The Right to Health in International Law. 1st ed. UK: Oxford University Press, 2012.

    ·        Van der Sloot, B., Paun, M., Leenes, R. Athletes' Human Rights and the Fight Against Doping: A Study of the European Legal Framework. 1st ed. Germany: Springer,

    ·        2020.Schabas, W.A. The Customary International Law of Human Rights. 1st ed. UK: Oxford University Press, 2021.

    ·        Joly, Y. and Knoppers, B. Routledge Handbook of Medical Law and Ethics. 1st ed. New York, NY: Routledge, 2014.

     

    Articles

    ·        Molnar-Gabor, F. Bioethics. Max Planck Encyclopedia of Comparative Constitutional Law. Oxford University Press, 2016.

    ·        Shahlaei, F. State-Sponsored Doping and International State Responsibility: Caveats of the International Anti-Doping System. Syracuse Journal of International Law and Commerce, 55 (2), 2023. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=4608648.

    Websites