دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی

چالش‌های معرفت‌شناختی در تنظیم و مقررات‌گذاری رمزپول و دارایی‌های رمزنگاری‌شده و تأملی در تقلیل آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 مدیر گروه حقوق موسسه آموزش عالی نبی اکرم (ص) و دانش آموخته دکتری حقوق تجارت و سرمایه گذاری بین‌المللی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی
2 مدیر اندیشکده حقوق بانکی؛ دکترای حقوق خصوصی از دانشگاه مفید قم
چکیده
در دهه‌های اخیر، گسترش فراگیر فناوری بلاک‌چین و ظهور رمزپول‌ها و دارایی‌های رمزنگاری‌شده، تنظیم‌گری در معنای عام و مقررات‌گذاری در معنای خاص را به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر بدل ساخته است. این پدیده نه‌تنها نظام‌های مالی و اقتصادی، بلکه بنیان‌های سنتی حقوق در حوزه‌هایی چون مالکیت، ارزش، اعتبار و اعتماد را دگرگون کرده و ازاین‌رو نیازمند بازاندیشی، تبیین مفهومی دقیق و نگرشی نوین در عرصۀ مقررات‌گذاری است. با این حال، ورود به چنین حوزۀ پیچیده و فناورانه‌ای بدون آمادگی معرفتی کافی، زمینه‌ساز بروز خطاهای معرفت‌شناختی می‌شود؛ خطاهایی که در نهایت به شکست سیاست‌های تنظیمی، ناکارآمدی نهادهای ناظر و بی‌اثر شدن مقررات می‌انجامد. پژوهش حاضر با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و رویکردی انتقادی، در پی پاسخ به این پرسش است که کلیت خطاهای معرفت‌شناختی در تنظیم و مقررات‌گذاری دارایی‌های رمزنگاری‌شده چیست، چه تأثیری بر نتایج و آثار آن دارد و راه‌حل برون‌رفت از این خطاها کدام است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که محدودیت شناختی تنظیم‌گران نسبت به ماهیت و منطق فناوری، تفاوت در تعریف اهداف و خطاها در انتخاب ابزار و استانداردهای تنظیمی، از جمله عوامل بنیادین این خطاست. این نارسایی‌ها یا به افراط و سخت‌گیری در مقررات‌گذاری می‌انجامد که مانع نوآوری و رشد اقتصادی است، یا به تفریط و نظارت ناکافی که موجب بی‌ثباتی، نااطمینانی و نابرابری اطلاعاتی در بازارهای نوپدید می‌شود. در ایران نیز نمود این چالش‌ها در قالب «سکوت مقرراتی» آشکار است؛ جایی که نهادهای ذی‌ربط در غیاب خط‌مشی‌ها، راهبردها و دستورالعمل‌های روشن، سیاستی منفعلانه در پیش گرفته‌اند و حتی قوانین جدیدی چون قانون بانک مرکزی نتوانسته است این خلأ را برطرف کند. در پایان، پژوهش حاضر پیشنهاد می‌کند که بهره‌گیری از استانداردسازی تخصصی بین‌المللی با رویکردی انعطاف‌پذیر و بی‌طرف، در کنار استفاده از سندباکس‌های تنظیمی با کارکرد آموزشی برای نهادهای ناظر، می‌تواند به‌عنوان الگویی مؤثر، پایدار و آینده‌نگر برای کاهش خطاهای معرفت‌شناختی و ارتقای کیفیت تنظیم‌گری در حوزۀ فناوری‌های نوپدید عمل کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

فارسی
اصغرنیا,مرتضی , احمدی زاد,آرمان و محمدی مطلق,مظهر . (1403). فناوری تنظیم‌گری به‌مثابه ابزار حکمرانی در صنعت و فناوری مالی. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی, 1(2), 45-78. doi: 10.22034/jrpl.2025.721654
انصاری، باقر و اسدی، زهرا (1403). حق بر فناوری در حقوق بین‌الملل؛ از شناسایی تا تحقق، دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی، شماره2.  doi: 10.22034/jrpl.2025.721658
باربریس، ژ.، دبلیوآرنر، د.، و باکلی، ر. پ. (1400). کتاب رگ‌تک، مترجم:علیرضا کاظمی‌نیا، شراره شبل‌الحکما و محد رهبان، تهران: انتشارات راه پرداخت.
زارعی، محمدحسین و ادریسیان، حامد (1402). سندباکس تنظیمی و چالش‌های آن در نظام حقوقی ایران. فصلنامه تحقیقات حقوقی، 25(ویژه نامه حقوق و فناوری)، 169-192.
زارعی، محمد حسین، شمس، عرفان (۱۳۹۲). درآمدی بر مفاهیم و نظریه های مقررات گذاری اقتصادی. نشریه تحقیقات حقوقی، شماره ۶۲.
زمانی، سیدقاسم (1403). تأثیر فناوری بر توسعه مرزهای حقوق بین‌الملل، دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی، شماره2.  doi: 10.22034/jrpl.2025.721646
قاسمی‌حامد، عباس، سلیمی، فضه و آقابابایی، فهیمه. (1392) آسیب رسانی به مصرف کننده در بازار رقابتی، فصلنامه تحقیقات حقوقی، شماره 57.
قاسمی حامد، عباس، تیموری، حامد و صغیری، بهراد (1403). اعمال قواعد حقوق‌مصرف در عرضه رمزدارائی‌ها از طریق تعهد به ارایه‌ اطلاعات. پژوهش های حقوق اقتصادی و تجاری, شماره 5.
صغیری، بهراد، (1403) مقررات‌گذاری بین‌المللی در حوزۀ بلاک‌چین و دارایی‌های رمزنگاری‌شده، رسالۀ دکتری، دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهیدی بهشتی تهران.
صغیری، بهراد وحید، هادی، (1401) ضرورت مقررات‌گذاری بین‌المللی در حوزۀ بلاک‌چین و دارایی‌های رمزنگاری‌شده، مجله تحقیقات حقوقی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، ویژه‌نامه حقوق و فناوری.
وکیلی مقدم، محمدحسین، (1398)، بررسی جایگاه حقوق نرم در تجارت بین‌الملل، تهران: مجد.
English
Aizenman, J. (2009). Financial crisis and the paradox of under-and over-regulation. Retrieved from
Ali, R. (2009). Technological neutrality. Lex Electronica, 14, 1.
Allen, H. J. (2019). Sandbox boundaries. Vand. J. Ent. & Tech. L., 22, 299.
Baldwin, R. (1990). Why rules don't work. Mod. L. Rev., 53, 321.
Baldwin, R., Cave, M., & Lodge, M. (2012). Understanding Regulation: Theory, Strategy, and Practice: OUP Oxford.
Bellavitis, C., Cumming, D., & Vanacker, T. (2022). Ban, boom, and echo! Entrepreneurship and initial coin offerings. Entrepreneurship Theory and Practice, 46(5), 1136-1169.
Chen, C., & Liu, L. (2022). How effective is China's cryptocurrency trading ban? Finance Research Letters, 46, 102429.
Commission, E. (2020, 2023). Blockchain Strategy. Retrieved from https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/blockchain-strategy
Commission., E. (2020). Proposal for a Regulation of the European Parliament and the Council on Markets in Cryptoassets, and amending Directive (EU) 2019/1937. In: COM.
Dimitropoulos, G. (2019). Global Currencies and Domestic Regulation: Embedding through Enabling? In P. Hacker, I. Lianos, G. Dimitropoulos, & S. Eich (Eds.), Regulating Blockchain: Techno-Social and Legal Challenges (pp. 112-139): Oxford University Press.
Durham, J. (2023). Regulatory Sandboxes Enable Pragmatic Blockchain Regulation. Wash. JL Tech. & Arts, 18, 27.
Etzioni, A. (2009). The capture theory of regulations—revisited. Society, 46, 319-323.
EUR-Lex. (2023). European crypto-assets regulation (MiCA). Retrieved from https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/european-crypto-assets-regulation-mica.html
Finck, M. (2018). Blockchains: Regulating the unknown. German Law Journal, 19(4), 665-692.
Friedman, M. (1956). Studies in the quantity theory of money. (No Title).
Ganne, E. (2018). Can Blockchain revolutionize international trade? : World Trade Organization Geneva.
Hirschman, A. O. (1991). The rhetoric of reaction: Harvard University Press.
IAIS. (2022). IAIS Report on FinTech developments in the insurance sector Retrieved from https://www.iaisweb.org/uploads/2022/12/IAIS-Report-on-FinTech-developments-in-the-insurance-sector.pdf
IEEE. (2023). IEEE Blockchain-based Standards. Retrieved from https://blockchain.ieee.org/standards
ISO. (2017). Blockchain technology set to grow further with international standards in pipeline [Press release]. Retrieved from https://www.iso.org/news/Ref2188.htm
Johnson, K. N. (2020). Decentralized finance: Regulating cryptocurrency exchanges. Wm. & Mary L. Rev., 62, 1911.
Keidar, R., & Blemus, S. (2018). Cryptocurrencies and Market Abuse Risks: It's Time for Self-Regulation. Lexology, Forthcoming.
Kuepper, J. (2021). Where Do the Presidential Candidates Stand on Crypto? Retrieved from https://www.zenledger.io/blog/where-do-the-presidential-candidates-stand-on-crypto/
Lando, D. D., & Miashchanava, M. V. (2021). Strengthening intellectual property rights and blockchain technology. Paper presented at the Modern Global Economic System: Evolutional Development vs. Revolutionary Leap 11.
Martins Gonçalves, R., Mira da Silva, M., & Rupino da Cunha, P. (2023). Implementing GDPR-Compliant Surveys Using Blockchain. Future internet, 15(4), 143.
Minor, A. (2020). Cryptocurrency regulations wanted: iterative, flexible, and pro-competitive preferred. BCL Rev., 61, 1149.
Nabilou, H. (2019). How to regulate bitcoin? Decentralized regulation for a decentralized cryptocurrency. International Journal of Law and Information Technology, 27(3), 266-291.
Novak, W. J. (2013). A revisionist history of regulatory capture. In Preventing Regulatory Capture: Special Interest Influence and How to Limit it: Cambridge University Press.
Ogus, A. I. (1994). Regulation: Legal Form and Economic Theory: Clarendon Press.
Oh, J. H., & Nguyen, K. (2018). The growing role of cryptocurrency: what does it mean for central banks and governments. International Telecommunications Policy Review, 251, 33-55.
Reed, C. (2007). Taking sides on technology neutrality. SCRIPTed, 4, 263.
REMAX. (2022). Cryptocurrency in Costa Rica - What’s Happening? Retrieved from REMAX: https://www.remax-oceansurf-cr.com/cryptocurrency-costa-rica
Sunstein, C. R. (1990). Paradoxes of the regulatory state. U. Chi. L. Rev., 57, 407.
Svantesson, D. (2020). Data localisation trends and challenges: Considerations for the review of the Privacy Guidelines. Retrieved from https://www.oecd-ilibrary.org/content/paper/7fbaed62-en
Taylor, R. D. (2020). “Data localization”: The Internet in the balance. Telecommunications Policy, 44(8), 102003.
Walker, G. (2019). Initial coin offerings–technology and the rule of law. Rule of Law and Anti-Corruption Center Journal, 2019(2), 7.
Yeoh, P. (2017). Regulatory issues in blockchain technology. Journal of financial regulation and compliance, 25(2), 196-208.
Zetzsche, D. A., Buckley, R. P., Barberis, J. N., & Arner, D. W. (2017). Regulating a revolution: From regulatory sandboxes to smart regulation. Fordham J. Corp. & Fin. L., 23, 31.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.