در اوایل دوران قاجار و طی جنگ‌های با روسیه بود که نخستین‌بار، نیاز به آشنایی با جهان مدرن و سرمشق‌گیری از علوم و فنون نوین برای ترقی‌خواهان ایرانی روشن شد. این مسیر توسط اصلاح‌طلبان و روشنفکران بسیاری پیگیری شده و در عصر ناصرالدین‌شاه و فرزند او، مظفرالدین‌شاه به اوج خود رسید. بخش مهمی از فعالیت‌های این روشنفکران به رفع ایرادات نظام سیاسی و ترویج پایه‌های نوین حقوق عمومی اختصاص داشت که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، قانون اساسی بود. حال پرسش آن است که روشن‌اندیشان ایرانیِ دوران مشروطه‌، قانون اساسی مدرن را به چه شیوه‌هایی مطرح نموده و برای اعمال آن‌ در ایران دست به چه اقداماتی زدند. لذاست که با مطالعه آثار روشنفکران، بررسی عملکرد و میزان اثرگذاری ایشان و دقت‌نظر در تحلیل‌های مورخین و محققین به‌نام، سعی در پاسخ به این پرسش خواهد شد. نتیجه پژوهش مختصرا آن است که گروهی از روشن‌اندیشان مشروطه‌خواه، مانند سپهسالار و ملکم‌خان، به دنبال جلب‌نظر شاه و تصویب متنی مشابه با قوانین اساسی به دست وی بودند و در این راستا، طرح‌هایی به ناصرالدین‌شاه ارائه دادند. البته تفاوت‌های مهمی از لحاظ تفصیل و دقت به جزئیات در این پیشنهادها وجود داشت؛ بدین معنا که قانون اساسی سپهسالار، شامل هفت فقره و بسیار مختصر بوده اما طرح ملکم که با عنوان کتابچه غیبی مطرح شد، بسیار مفصل است. در کنار این دو، یک کلمه مستشارالدوله نیز شایسته توجه است؛ زیرا هرچند گفتار اصلی آن به آشنا نمودن مردم با حقوق خود اختصاص داشته اما بخش‌هایی از مطالب آن مشابه با قوانین اساسی بوده و از ظاهر و ترتیبات یک قانون اساسی نیز برخوردار است. در طرف دیگر، اشخاصی چون طالبوف، بیشتر به دنبال شرح مفهوم قانون اساسی به مردم و نخبگان جامعه بوده و آثار خود در این زمینه را نیز به زبان ملت و مطابق با ارزش‌ها و فهم آنان به نگارش درآوردند. ملکم‌خان نیز با انتشار روزنامه قانون، به همین امر دقت نمود.