دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی

دیوان عدالت اداری؛ ترسیم دوگانگیِ نظام قضایی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
نادر اسدی اوجاق 1
محمدمهدی شیرازی 2
محمد حسنوند 3
1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 قاضی دیوان عدالت اداری و دکتری حقوق عمومی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
10.22034/jrpl.2025.720741
چکیده
دیوان عدالت اداری به­مثابه مرجعی عام در دادرسی اداری و مدعی صیانت از حاکمیت قانون، در قلمرو نظم قضاییِ چند دهه­ی اخیر ایران طرحی نو درانداخته است. این نوشتار در پی پاسخ به این پرسش است که آیا پیش­بینی نهاد دیوان عدالت اداری منجر به دوگانگی نظم قضایی در جمهوری اسلامی ایران شده است؟ در قالب پژوهشی توصیفی – تحلیلی استدلال شد که دیوان عدالت اداری به­مثابه محکمه­ و مرجع قضایی عام اداری در ذیل قوه­ی قضائیه قرار داشته و تداعی­گر نظم قضایی اداری، به­گونه­ای مجزّی از نظم قضایی عمومی است. لذا، مضاف بر اینکه در انحصار دیوان عدالت اداری قرار داشتن صلاحیت دادرسی­های اداری که خود دوگانگی بر نظام قضایی در ایران را قوت و قوام بخشیده است، عوامل و مسائل معتنابهی هم­چون؛ «تفوق و برتری بلامنازع دیوان عدالت اداری بر دادگاه­های اداری ذیل قوه­ی مجریه»، «تعاملات قضایی دیوان با نهاد دادرس اساسی»، «استقلال نهاد دیوان بر سایر مراجع قضایی در تشکیلات قوه­ی قضائیه»، «خودنمایی دیوان عدالت اداری در عرض مراجع قضایی دیگر»، «صلاحیت دیوان در صدور وحدت رویه­ی قضایی» و غیره، تصور وضعیت دوگانگی بر نظم قضایی کشور را به­طور روزافزون گسترش داده و تقویت کرده است.
کلیدواژه‌ها
نظام قضایی
دوگانگی نظم قضایی
دیوان عدالت اداری
مراجع عمومی
دیوان عالی کشور

موضوعات